السيد أحمد الهاشمي ( مترجم وشارح : حسن عرفان )
112
جواهر البلاغة ( فارسى )
در اين شعر ، غرض شاعر ، مهرطلبى و عطوفتخواهى است . تطبيق ( 1 ) اجراء و نمونهآورى ( 1 ) أحصر المؤكّدات فى العبارات التاليه و بيّن ضروب الخبر الثلاثة . عوامل تأكيد كننده را در عبارتهايى كه مىآيد برشمار و انواع سه گانهء خبر را مشخص بساز . 1 - ألا فى سبيل المجد ما انا فاعل * عفاف و إقدام و حزم و نائل « 1 » آگاه باشيد آنچه در راه بزرگوارى انجام دادهام پاكدامنى ، شجاعت ، دورانديشى و كار نيك بوده است . در اين شعر ، خبر از نوعطلبى است و « الا » كه از ادات « استفتاح » و « تنبيه » است سخن را تأكيد مىكند . به اضافه ، اسميّه بودن جمله ، از مؤكّدات است . 2 - و انّ امرء قد سار خمسين حجة * الى منهل من ورده لقريب و بىشك كسى كه پنجاه سال به سوى رودخانه رفته به آبشخور ، نزديك است . در اين شعر ، « انّ » ، « قد » و « لام » در « لقريب » از ابزار تأكيد است و شكل خبر ، انكارى است چون بيشتر از يك مؤكد دارد . 3 - ليس الصّديق به من يعيرك ظاهرا * متبسّما عن باطن متجهم راستگفتار نيست كسى كه در ظاهر ، با لبخند ، سرزنشت مىكند و باطنش زشت است . شكل اين خبر ، طلبى است و « باء » زائده بر سر « به من » براى تأكيد آمده است . 4 - قال تعالى : لَئِنْ أَنْجَيْتَنا مِنْ هذِهِ لَنَكُونَنَّ مِنَ الشَّاكِرِينَ « 2 » اگر ما را از اين رخداد ، رها سازى حتما سپاسگزار خواهيم گشت . نوع خبر در آيهء شريفه ، « انكارى » است و « لام توطئه قسم » و « لام تأكيد » و « نون تأكيد » سه مؤكّد است . 5 - قال تعالى : وَ جَعَلْنا نَوْمَكُمْ سُباتاً وَ جَعَلْنَا اللَّيْلَ لِباساً وَ جَعَلْنَا النَّهارَ مَعاشاً . « 3 » ما خفتن شما را آسايش و شب را پوشش و روز را هنگامهء عيش و زندگى قرار داديم .
--> ( 1 ) . اين شعر ، از ابو العلاء معرّى است . ( 2 ) . يونس / 22 . ( 3 ) . نبأ / آيات : 9 ، 10 و 11 .